Możliwość opuszczenia zakładu karnego przed końcem kary nie jest automatyczna. Warunkowe przedterminowe zwolnienie zależy od spełnienia przesłanek ustawowych i oceny sądu penitencjarnego. Znaczenie ma nie tylko długość odbytej kary, lecz także zachowanie skazanego i jego sytuacja po wyjściu na wolność. Wyjaśniamy, kiedy możliwe jest warunkowe zwolnienie i jak wygląda procedura.
Kiedy można się starać o warunkowe przedterminowe zwolnienie?
Warunkowe przedterminowe zwolnienie regulują przede wszystkim art. 77–81 k.k. oraz przepisy k.k.w. Sprawy związane z wykonywaniem kar pozbawienia wolności oraz warunkowym przedterminowym zwolnieniem prowadzone są również w ramach praktyki kancelarii w zakresie prawa karnego na terenie Grodziska Mazowieckiego. Co do zasady skazany może ubiegać się o przedterminowe zwolnienie po odbyciu połowy kary. Przy recydywie z art. 64 § 1 k.k. wymagane jest 2/3 kary, a w przypadkach wskazanych m.in. w art. 64 § 2 i art. 64a k.k. – 3/4. Przy karze co najmniej 25 lat trzeba odbyć minimum 15 lat, a przy dożywociu co do zasady 30 lat. Wyrok może jednak przewidywać surowsze ograniczenia, a wyjątkowo także zakaz zwolnienia.
Kto może złożyć wniosek o warunkowe przedterminowe zwolnienie?
Wniosek o warunkowe przedterminowe zwolnienie mogą złożyć skazany, jego obrońca, prokurator, dyrektor zakładu karnego lub sądowy kurator zawodowy; sąd może działać także z urzędu. Pismo kieruje się do sądu penitencjarnego właściwego dla miejsca pobytu skazanego. Sąd ocenia m.in. postawę skazanego, jego warunki osobiste, okoliczności przestępstwa oraz zachowanie po jego popełnieniu i podczas odbywania kary. W sprawie może pomóc adwokat z Grodziska Mazowieckiego, przygotowując argumentację i dokumenty. Warunkowe zwolnienie mogą uzasadniać również praca, terapia, plan zatrudnienia, miejsce zamieszkania czy naprawienie szkody, jeśli wspierają pozytywną prognozę kryminologiczną.
Ile wynosi opłata za warunkowe przedterminowe zwolnienie?
Gdy wniosek składa skazany lub jego obrońca, opłata wynosi co do zasady 45 zł; możliwe jest zwolnienie od jej uiszczenia. Warunkowe przedterminowe zwolnienie jest rozpoznawane na posiedzeniu sądu penitencjarnego, które powinno odbywać się w zakładzie karnym. Udział prokuratora jest obowiązkowy, a skazany i obrońca mogą uczestniczyć w posiedzeniu. Od warunkowego przedterminowego zwolnienia należy odróżnić przerwę w odbywaniu kary, która pozwala skazanemu na czasowe opuszczenie zakładu karnego w trakcie wykonywania kary. Warunkowe zwolnienie z odbycia reszty kary ma inny charakter, ponieważ wiąże się z wcześniejszym opuszczeniem zakładu karnego i rozpoczęciem okresu próby.
Ile czasu ma sąd na rozpatrzenie wniosku o warunkowe zwolnienie?
Przepisy nie określają sztywnego terminu na rozpoznanie wniosku o warunkowe przedterminowe zwolnienie. Jeżeli wcześniejszy wniosek oddalono, kolejnego wniosku skazanego lub obrońcy nie rozpoznaje się przed upływem 6 miesięcy od wydania postanowienia, gdy kara lub suma kar nie przekracza 5 lat, albo roku, gdy przekracza 5 lat. Zażalenie na postanowienie w przedmiocie zwolnienia powinno zostać rozpoznane w terminie 14 dni. Zwolnienie warunkowe wymaga więc uwzględnienia zarówno przesłanek materialnych, jak i reguł postępowania wykonawczego.
Czym różni się zwolnienie warunkowe od innych instytucji prawa karnego?
Zwolnienie warunkowe nie jest tym samym co warunkowe umorzenie postępowania, odroczenie wykonania kary, przerwa ani dozór elektroniczny. Po udzieleniu warunkowego przedterminowego zwolnienia rozpoczyna się okres próby, który co do zasady wynosi od 2 do 5 lat; przy karze 25 lat lub surowszej – 10 lat, a przy dożywociu – dożywotnio. Sąd może ustanowić dozór i obowiązki; w niektórych przypadkach dozór jest obowiązkowy. Naruszanie porządku prawnego, uchylanie się od dozoru lub obowiązków albo popełnienie określonego przestępstwa może prowadzić do odwołania zwolnienia, a w przypadkach wskazanych w ustawie odwołanie jest obowiązkowe.
Warunkowe przedterminowe zwolnienie – co warto zapamiętać?
Uzyskanie warunkowego przedterminowego zwolnienia zależy nie tylko od odbycia wymaganej części kary. Sąd musi uznać, że prognoza dotycząca zachowania skazanego na wolności jest pozytywna. Dlatego dobrze przygotowany wniosek o warunkowe przedterminowe zwolnienie powinien przedstawiać podstawę prawną i okoliczności przemawiające za prawidłowym funkcjonowaniem po opuszczeniu zakładu karnego.